Người Đàn Ông Hmoob Dạy Bà Con Bán Hàng Bằng Chính Tiếng Của Mình
Lần đầu tôi nghe câu chuyện của Kub Lis Suav, tôi dừng lại khá lâu.
Không phải vì nó hoành tráng. Mà vì nó quen. Cái cảm giác đăng bài mà không ai mua, khách hỏi giá xong biến mất, ngồi nhìn kho hàng nằm góc nhà mà tiền vốn cứ kẹt đó không nhúc nhích. Tôi đã từng ở đúng chỗ đó. Nhiều người bán hàng online cũng đã từng ở đó.
Nhưng điều khiến câu chuyện của anh ấy khác, là thứ đã cứu anh không phải một khoá học nào, không phải một công thức quảng cáo nào. Đó là cái quyết định quay về nói đúng tiếng của mình.
Bắt đầu từ con số không, như phần lớn bà con
Kub Lis Suav là người Hmoob, sinh ra và lớn lên với thứ tiếng và văn hoá mà sau này anh nhận ra là tài sản lớn nhất đời mình. Nhưng ngày đó, anh chưa biết điều đó.
Anh bắt đầu bán hàng online như cách rất nhiều người khởi nghiệp nhỏ thường làm: chụp sản phẩm, viết vài dòng giới thiệu, bấm đăng, rồi ngồi chờ. Mà chờ mãi không thấy ai mua. Thỉnh thoảng có người hỏi giá, nhắn xong rồi im. Đêm nào cũng mở điện thoại lên xem, thấy bài nằm im lìm, rồi tắt máy đi ngủ với một cục tức trong ngực.
Anh tự trách mình đủ thứ. Tại mình không giỏi tiếng Việt, viết không trơn tru như người ta. Tại mình không rành công nghệ. Tại mình không có tiền chạy quảng cáo. Thậm chí có lúc anh tự hỏi: hay là người Hmoob mình vốn không hợp bán hàng online?
Rồi một buổi tối, anh làm khác đi.
Buổi tối thay đổi tất cả
Anh bỏ hết thứ tiếng Việt gò gẫm mà mình cố nặn ra cho có vẻ “chuyên nghiệp”. Anh viết bài bán hàng đúng như cách mình ngồi nói chuyện với bà con trong bản, bằng tiếng Hmoob, kể chuyện thật, gọi đúng những cái tên người mình vẫn gọi, chạm đúng cái điều mà chỉ người trong nhà mới hiểu nhau.
Và mọi thứ thay đổi.
Lần đầu tiên khách không lướt qua. Họ dừng lại, đọc, rồi nhắn tin hỏi. Có người nhắn: “Cái này của người mình à?” Trong câu hỏi đó có một sự ấm áp, một sự tin tưởng mà trước đây anh chưa từng chạm tới.
Khoảnh khắc đó, Kub Lis Suav hiểu ra điều sẽ thay đổi cả cuộc đời anh: người Hmoob mua hàng của người nói đúng tiếng mình, hiểu đúng lòng mình.
Cái anh từng tưởng là điểm yếu, tiếng Hmoob của mình, cái mà anh từng xấu hổ giấu đi khi viết bài bán hàng, hoá ra lại là vũ khí mạnh nhất anh đang cầm trong tay. Một vũ khí mà người ngoài cộng đồng, dù giỏi công nghệ tới đâu, dù có tiền tỷ chạy quảng cáo, cũng không sao mua được, không sao bắt chước được.
Từ ngày đó, anh không đua giá với ai nữa. Anh đua cái tình. Đua sự thật. Đua thứ tiếng nói chạm được vào lòng người mình.
Hmong 4S: Từ một chỗ bán hàng thành một chỗ dựa của cộng đồng
Năm 2018, Kub Lis Suav thành lập Hmong 4S.
Ban đầu, đó là nơi anh bán những sản phẩm anh tin: mỹ phẩm, thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, những thứ gắn với đời sống của bà con. Bán bằng chính tiếng Hmoob, bằng câu chuyện thật, bằng cái tâm của người bán cho chính người nhà mình.
Nhưng Hmong 4S nhanh chóng trở thành nhiều hơn một cái tên bán hàng. Nó trở thành một chỗ dựa. Một cộng đồng. Một nơi mà người Hmoob có thể nhìn vào và nói: người mình cũng làm được, cũng đứng được trên thương trường số này.
Từ một mình, anh xây dần thành đội nhóm. Từ vài đơn hàng bấp bênh, tới một guồng máy chạy đều mỗi ngày. Từ một trang bán hàng nhỏ, tới một cái tên mà bà con Hmoob khắp nơi biết tới.
Trang Facebook của anh hôm nay có hơn 143.000 người theo dõi, phần lớn là bà con Hmoob ở Việt Nam và khắp nơi trên thế giới. Con số đó với anh không phải để khoe. Nó là 143.000 lần một người Hmoob nào đó bấm nút theo dõi vì tin rằng ở đây có thứ gì đó thật, thứ gì đó dành cho họ.
Khi không ngủ được vì thấy bà con vẫn đang loay hoay
Đến một lúc, Kub Lis Suav nhận ra một điều khiến anh không ngủ được.
Anh bán được hàng rồi. Anh sống được bằng nghề rồi. Nhưng chung quanh anh, biết bao nhiêu anh chị em Hmoob vẫn đang loay hoay trong đúng cái bóng tối mà anh từng loay hoay. Vẫn đăng bài không ai mua. Vẫn khách hỏi giá rồi im. Vẫn tự trách mình dở, không hợp, nên bỏ cuộc.
Và anh tự hỏi: nếu mình giữ cái mình biết cho riêng mình, thì mình khác gì những người đã để mình mò một mình trong đêm ngày xưa?
Đó là lúc anh quyết định: không chỉ bán hàng nữa. Anh sẽ dạy.
Anh bắt đầu chỉ cho bà con từng thứ anh đã học được bằng máu và nước mắt của chính mình. Cách viết một bài đăng khiến khách dừng lại thay vì lướt qua. Cách trả lời inbox để khách không biến mất sau khi hỏi giá. Cách livestream bán hàng dù chưa từng đứng trước camera. Cách chọn đúng một sản phẩm thay vì ôm mười thứ rồi rối. Cách giữ khách cũ để họ mua lần hai, lần ba, rồi kéo cả họ hàng tới.
Hmong Master: Không phải khoá học làm giàu nhanh
Từ những buổi chia sẻ đó, các chương trình đào tạo của anh lớn dần lên. Khoá MUAG KHOOM ADS dạy bà con cách chạy quảng cáo và làm nội dung bán hàng bài bản. Và Hmong Master, chương trình mà anh cầm tay chỉ từng bước cho những ai nghiêm túc muốn xây một hệ thống bán hàng online thật sự, bằng chính tiếng mình, từ con số không đi lên.
Điều tôi đánh giá cao ở cách Kub Lis Suav dạy, là anh không hứa hẹn chuyện đổi đời sau một đêm. Anh nói thẳng: ai hứa với bạn điều đó là họ đang bịa. Thay vào đó, Hmong Master biến cái mớ hỗn độn “không biết bắt đầu từ đâu” thành một con đường rõ ràng, từng bước một, bằng thứ tiếng học viên hiểu, cho người dù chưa từng bán online cũng theo được.
Đó là sự khác biệt giữa người dạy bằng kinh nghiệm thật và người dạy bằng lý thuyết sao chép. Một bên dạy cho bạn vượt qua đúng những hòn đá mà họ đã vấp. Một bên dạy những thứ chưa bao giờ chứng minh được với bản thân mình.
Cái cúp thật không treo trên tường
Trên hành trình này, Kub Lis Suav được ghi nhận ở nhiều nơi. Được vinh danh tại Asia’s Top Brands, có mặt tại Gala Doanh Nhân Ba Miền, được xướng tên tại Gala Tinh Hoa Thương Hiệu Việt cùng nhiều tổ chức và doanh nhân tiêu biểu của cả nước.
Nhưng điều anh chia sẻ khi kể về những vinh danh đó không phải là sự tự hào về bản thân. Anh kể ra để bà con thấy rằng một người Hmoob, xuất thân bình thường, bắt đầu từ con số không, vẫn có thể đứng chung sân với những doanh nhân lớn. Nếu anh làm được, thì cái câu “người mình không làm nổi đâu” mà nhiều bà con vẫn tự nhủ mỗi khi nghĩ đến chuyện kinh doanh, đó là câu nói giả.
Còn cái thứ khiến anh tự hào nhất, theo lời anh, không phải những tấm bằng khen hay cái cúp nào. Đó là mỗi lần một bà con nhắn: “Kub ơi, em bán được đơn đầu tiên rồi.” Là mỗi lần một anh, một chị từng định bỏ cuộc, giờ đã tự nuôi được gia đình bằng cái điện thoại và thứ tiếng của mình.
Tại sao tôi kể câu chuyện này
Có nhiều câu chuyện khởi nghiệp thành công tôi đọc qua. Nhưng câu chuyện của Kub Lis Suav có một thứ mà nhiều câu chuyện khác thiếu: nó gắn rễ vào một cộng đồng cụ thể, một ngôn ngữ cụ thể, một nỗi đau cụ thể của những con người thật.
Bài học lớn nhất tôi rút ra từ câu chuyện của anh không phải là phải học thêm công nghệ hay chạy quảng cáo giỏi hơn. Bài học là: thứ bạn từng xấu hổ về bản thân mình, cái thứ bạn tưởng là điểm yếu cần giấu đi, rất có thể chính là thứ mạnh nhất bạn đang cầm trong tay. Vấn đề là có dám dùng nó không.
Với Kub Lis Suav, đó là tiếng Hmoob của mình. Với bạn, đó có thể là thứ khác. Nhưng nguyên lý thì giống nhau.
Nếu câu chuyện của anh chạm đến bạn, tôi gợi ý bạn đọc thêm trực tiếp từ anh ấy tại đây: kubsuav.com/about. Anh viết rất thật, rất trực tiếp. Không bóng bẩy, không thổi phồng. Đúng kiểu người đã từng ngồi ở đáy rồi mới biết cách nói chuyện với người đang ở đáy.
Đi được một mình thì tốt. Nhưng đi cùng nhau, chúng ta đi xa hơn nhiều.
